Hospitaverhuur bij sociale huurwoningen - resultaten pilot woningcorporaties Utrecht

Hospitaverhuur heeft een positief effect op het welzijn van huurders en draagt bij aan het beter benutten van de bestaande voorraad. Na een succesvolle pilot staan de Utrechtse corporaties hospitaverhuur inmiddels allemaal toe.

Hospitaverhuur = een kamer of deel van de woning waarin je zelf woont verhuren. Een uitstekende oplossing voor het kamertekort, maar met minstens net zo grote voordelen voor de verhuurder, de 'hospita'. De afgelopen jaren is hospitaverhuur bezig met een comeback. Onder andere het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft verschillende maatregelen genomen om hospitaverhuur voor meer mensen mogelijk te maken.

Maar ondanks alle positieve ontwikkelingen staan helaas nog niet alle woningcorporaties hospitaverhuur toe. Vaak speelt de angst dat hospitaverhuur negatieve effecten heeft voor huurders, of is er onduidelijkheid over regels en processen. Met deze vragen in het achterhoofd zijn de Utrechtse woningcorporaties, verenigd in de Stichting Utrechtse Woningcorporaties (STUW) in 2021 een pilot gestart met Hospi Housing. Dit resulteerde erin dat vanaf begin 2023 alle Utrechtse woningcorporaties hospitaverhuur toestaan en zelfs actief promoten.

Omdat wij begrijpen dat woningcorporaties twijfel hebben en voorzichtigheid hanteren, delen wij in deze blog graag de conclusies en resultaten van de pilot in Utrecht.

Hospitaverhuur als veelzijdige oplossing

Er zijn huurders die in een (te) grote huurwoning wonen. Na er jaren met een gezin gewoond te hebben, wonen zij er nu alleen of met een partner. Ook zijn er huurders die eenzaam zijn of moeilijk financieel rond kunnen komen. Anderzijds zijn er studenten die ver weg wonen maar in Utrecht studeren en dringend op zoek zijn naar een kamer. Hospi Housing biedt een oplossing door studenten die een kamer zoeken te koppelen aan mensen die een kamer over hebben, 'de hospita'. Uit ervaring van Hospi Housing blijkt dat deze manier van wonen een positief effect heeft op het welzijn van zowel de host als de huurder.

Mogelijkheden & motivaties

De Utrechtse woningcorporaties hebben genoeg huizen in hun bezit die geschikt zijn voor woningdelen. Mensen houden hun eigen leefruimte, maar delen bijvoorbeeld de keuken of badkamer. Tijdens de pilot die liep in 2021 en 2022 onderzochten we wat de belangstelling is voor tijdelijke inwoning binnen de sociale huur. Het bleek dat huurders zich om verschillende redenen aanmelden.

Remco de Maaijer, directeur van het samenwerkingsverband STUW: ‘Zo blijkt de sociale component belangrijk. Oudere bewoners die alleen wonen na het overlijden van hun partner en met kinderen die al uit huis waren, vinden het fijn dat er nog iemand in hun huis woont. Ook het financiële aspect is belangrijk. Mensen kunnen wat extra’s doen en bijvoorbeeld op vakantie gaan van de huuropbrengsten. De laatste belangrijke reden is dat bewoners die een kamer over hebben gewoon graag iemand willen helpen.’

Informatievoorziening & communicatie

Er zijn soms tot wel 10 (overheids)instanties mogelijk betrokken bij iemand die een kamer in huis wil verhuren. Zelfs woningcorporaties en gemeenten weten soms niet wat er in specifieke situaties wel of niet is toegestaan. Het vertrouwen in de overheid is laag en de consequenties voor het 'overtreden' van de regels zijn groot. Het heeft tijd nodig om het vertrouwen te herstellen en twijfels bij huurders weg te nemen. Zonder actieve en duidelijke communicatie vanuit woningcorporaties en andere overheden zullen huurders dit risico niet nemen.

Actieve communicatie door corporaties over hospitaverhuur zorgt daarnaast voor meer algemene bekendheid over hospitaverhuur en versterkt gemeentelijke campagnes om hospitaverhuur te stimuleren. In plaats van te focussen op de risico's, worden zo ook de voordelen voor individu en maatschappij belicht.

Doorstroming & hospitaverhuur

Naast het onderverhuren van een kamer bestaat ook de regeling Van Groot naar Beter, waarmee de Utrechtse corporaties doorstroming willen stimuleren. Deze regeling houdt in dat mensen die naar een kleinere woning willen verhuizen voorrang krijgen, mits zij een grotere sociale huurwoning achterlaten. Het stimuleren van hospitaverhuur is aan aanvulling hierop omdat niet iedereen in een grote woning de stap naar een kleinere woning direct kan of wil maken. Slechts 20% is bereid binnen 5 jaar te verhuizen. Een kamer onderverhuren is dan een passend tijdelijk alternatief.

Administratieve last & voorwaarden corporaties

De administratieve last bij corporaties bleek nauwelijks toe te nemen en nam in sommige gevallen zelfs af. Het proces vanuit de corporaties is simpel: er wordt actief gecommuniceerd op de website en in de nieuwsbrief. Huurders kunnen een aanvraagformulier indienen waarna de corporaties enkele checks uitvoeren. Vervolgens neemt een specialistische organisatie de persoonlijke begeleiding, matchmaking en nazorg over.

Je kan als woningcorporatie inwoning en hospitaverhuur toestaan onder voorwaarden. Oftewel, de huurder per keer toestemming laten vragen. Zo houd je als corporatie de controle. Onderverhuur wordt door de Utrechtse corporaties meestal toegestaan, maar een huurder dient dit wel vooraf te melden. Met de Utrechtse corporaties is afgesproken dat de huurprijs ‘redelijk’ moet zijn (max 50% van de kale huur), wat in de praktijk neerkomt op een huur tussen de € 250 en € 450 inclusief per maand.

Beëindigen huurperiode & conflicten

Ten eerste wordt veel aandacht besteed aan zorgvuldige matchmaking om eventuele conflicten te voorkomen. Mocht er toch een conflict ontstaan dan neemt Hospi Housing contact op met de huurder en verhuurder en kan indien nodig worden bemiddeld. Vaak ligt een oplossing voor de hand en is het conflict snel opgelost. Mocht dit niet het geval zijn dan kan de verhuurder dankzij het 'hospitacontract' de eerste 9 maanden het contract zonder opgaaf van reden eenzijdig beëindigen.

Conclusie

Hospitaverhuur draagt bij aan het verminderen van de woningnood, het tegengaan van eenzaamheid en het voorkomen van armoede. Juist voor de doelgroep sociale huurders brengt het voordelen met zich mee; denk aan meer financiële zekerheid en meer sociale interacties. Hospitaverhuur heeft een positief effect op het welzijn van zowel de host als de huurder. Het concept slaat vooral goed aan bij huurders die in een (te) grote huurwoning wonen, bijvoorbeeld omdat zij hier eerst met een gezin woonden en nu alleen of met partner.

Een belangrijk onderdeel van de samenwerking is informatievoorziening en persoonlijke begeleiding. Zo weten veel mensen niet dat hospitaverhuur geen invloed heeft op de zorg- en huurtoeslag of AOW. Door het Nederlandse doolhof aan regels en misinformatie, is actieve en repetitieve communicatie cruciaal.

Aanvragen voor hospitaverhuur zijn in het begin beperkt en nemen geleidelijk toe. Hierdoor en dankzij samenwerking met specialistische organisaties zijn woningcorporaties weinig extra tijd kwijt aan administratie of matchmaking. Daarnaast kunnen woningcorporaties eigen regels opstellen, zoals een maximale (kale) huurprijs en een meldplicht of het vooraf vragen van toestemming en behouden ze op die manier de gewenste controle.

Hulp en advies

Werk je bij een woningcorporatie en onderzoek je de mogelijkheden voor hospitaverhuur binnen jouw organisatie? Hospi Housing denkt en kijkt graag mee wat er binnen jouw woningcorporatie mogelijk is en wat hospitaverhuur jouw organisatie en huurders kan opleveren. Kijk voor meer informatie op deze pagina of stuur een mail naar info@hospihousing.com. Tot snel!